Cách chăm sóc chấn thương mắt

Chấn thương mắt rất đa dạng và không chỉ ảnh hưởng con mắt đơn thuần, mà còn có thể ảnh hưởng đến các mô mềm và xương ở lân cận. Có thể tạm chia chấn thương mắt ra làm ba nhóm theo nguyên nhân: chấn thương do lực mạnh tác động vào, do vật lạ (dị vật) rơi vào hoặc đâm trúng, do bỏng.

1. Các triệu chứng và dấu hiện thường gặp khi bị chấn thương mắt:
‒ Đau nhức mắt, đôi khi rất dữ dội.
‒ Đỏ mắt, chảy nước mắt.
‒ Mờ mắt.
‒ Nhìn một hình thành hai (song thị).
‒ Đau nhức mắt hoặc cảm thấy chói khi nhìn ánh sáng.
‒ Mi mắt sưng, thâm đen, hoặc rách.
‒ Chảy máu ở các vết thương quanh mắt.
‒ Chảy máu ở khoảng giữa giác mạc và mống mắt (xuất huyết tiền phòng).
‒ Bong võng mạc.

2. Chấn thương do lực tác động:
Lực mạnh tác động trực tiếp lên mắt có thể làm tổn thương da và tổ chức mô quanh mắt, nhãn cầu, thậm chí là các xương hốc mắt. Thường làm sưng bầm vùng quanh mắt, hoặc làm rách da mi. Nếu chấn thương mắt xảy ra do tai nạn, cần phải kiểm tra mọi tổn thương trên mắt, cũng như tổn thương ở các vùng khác, đặc biệt là vùng đầu mặt. Nếu chỉ quan tâm đến vết thương ở mắt, ta có thể bỏ sót các vết thương khác quan trọng hơn.
Chấn thương do lực mạnh tác động lên mắt có thể gây ra một số tình trạng bệnh lý sau:
‒ Viêm mống mắt chấn thương (viêm màng bồ đào) – viêm do lực tác động.
‒ Gãy bung thành hốc mắt – xương bảo vệ chung quanh nhãn cầu bị nứt hoặc bị gãy, làm nhãn cầu thụt vào sâu hơn bên trong hốc mắt.
‒ Chảy máu trong mắt (xuất huyết tiền phòng).
‒ Bong võng mạc – hiếm xảy ra, do võng mạc bị rách hoặc nứt, nếu không điều trị có thể gây mù vĩnh viễn.

Xử trí ngay khi bị chấn thương:
‒ Chườm lạnh trên mắt, nhưng không đè lên mắt.
‒ Uống thuốc giảm đau.
‒ Đi khám bác sĩ ngay, đặc biệt nếu mắt bị bầm tím, chảy máu, nhìn mờ, đau nhức mắt khi liếc.

3. Chấn thương do dị vật rơi vào hoặc đâm trúng:
Một vật lạ (dị vật) khi rơi vào mắt, cho dù nhỏ đến thế nào (như bụi, mi mắt, mỹ phẩm, …) vẫn có thể gây ra triệu chứng.

Dị vật có thể làm trầy xước bề mặt con mắt (giác mạc) hoặc bám dính ngay trên đó. Nếu giác mạc đã bị trầy xước sẽ gây đau nhiều nên khó biết là dị vật có còn dính lại không. Đa số các vết trầy xước giác mạc nhẹ có thể tự lành sau 1 – 2 ngày.

Xử trí ngay khi bị vật lạ rơi vào:
‒ Không dụi mắt.
‒ Kéo mi trên xuống và chớp mắt liên tục.
‒ Nếu dị vật vẫn còn, rửa mắt bằng nước sạch.
‒ Nếu dị vật vẫn còn, nhắm mắt, có thể băng nhẹ bên ngoài và đi khám bác sĩ chuyên khoa Mắt.

Các dị vật sắc nhọn, thậm chí nhỏ, hoặc không sắc nhọn lắm, di chuyển với tốc độ nhanh có thể gây tổn thương nhiều cấu trúc của nhãn cầu, thậm chí gây thủng nhãn cầu. Chấn thương có thể gây xuất huyết tiền phòng, thay đổi kích thước hoặc hình dạng lỗ đồng tử, hoặc tổn thương các cấu trúc bên trong nhãn cầu. Dị vật có thể đâm sâu vào mắt và ngay cả sau khi rút ra cũng có thể còn nằm bên trong mắt. Tất cả những trường hợp này đều cần phải đi khám cấp cứu chuyên khoa Mắt ngay lập tức.

4. Chấn thương do bỏng:
Bỏng mắt có thể do hóa chất, khói, hơi nóng, ánh nắng mặt trời, máy uốn hoặc sấy tóc. Lửa từ lò nướng hoặc thuốc nổ cũng có thể làm bỏng mặt và mắt.

Bỏng do hóa chất xảy ra khi mắt tiếp xúc với hóa chất rắn hoặc lỏng, hoặc hơi của hóa chất. Nếu rửa mắt nhanh chóng có thể hạn chế tối thiểu tổn thương do hóa chất gây ra. Acid và kiềm là những chất làm tổn thương mắt nặng nhất, và có thể sau khi tiếp xúc với hóa chất 24 tiếng mới có thể đánh giá chính xác mức độ nghiêm trọng của bỏng.

Bỏng cũng có thể do ánh sáng. Ánh sáng mặt trời (đặc biệt là ánh sáng phản chiếu từ nước hoặc tuyết) có thể làm bỏng mắt nếu bạn không đeo kính râm có lọc tia cực tím (UV). Nếu không đeo kính bảo hộ khi đang hàn hay sử dụng dụng cụ có ánh sáng cường độ cao cũng có thể bị bỏng mắt.

Đối với trường hợp bị hóa chất văng trúng mắt:
‒ Không được dụi mắt.
‒ Nhanh chóng rửa mắt bằng nước sạch, với lượng lớn nước và với nguồn nước ở gần nhất (ngoại trừ trường hợp bỏng vôi thì phải lấy cục vôi ra trước).
‒ Không được băng mắt.
‒ Đi khám chuyên khoa Mắt ngay lập tức.

Xuat huyet tien phong
Xuất huyết tiền phòng

Viem mong mat

Viêm mống mắt

Rach mi duoi

Rách mi dưới

Bong mat

Bỏng mắt

Di vat giac mac

Dị vật giác mạc

ThS. BS. Nguyễn Phạm Trung Hiếu
Bộ môn Mắt, Đại học Y Dược Tp. HCM.

(hình ảnh lấy từ Internet)

Chia sẻ :

Trung tâm Mắt 30-4